Makale
Anksiyete ve Belirsizlik
Anksiyete, belirsizliğe karşı verilen çaresiz bir kontrol mücadelesidir. Atak gelecek korkusuyla sürekli tetikte beklemek dünyamızı küçültür, hayatın neşesini yok eder. Oysa yaşam doğası gereği belirsizdir. Çözüm, kontrolü bırakıp "bilmeme" halini kucaklamaktır. Semptomları değiştirmeye çalışmadan, endişelerin temelsiz olduğunu hatırlayarak güvenle yaşayabiliriz. Korkulara rağmen adımlarımızı yavaşça genişletmek, zamanla anksiyete korkusunu tamamen kaybetmemizi sağlar
Anksiyete ve Belirsizlik
En basit ifadesiyle anksiyete, belirsizliğe karşı verilen bir tepkidir; hayatımızın ve duygularımızın kontrolünü ele geçirmek için verilen çaresiz bir mücadeledir. Duygularımızın ve fiziksel anksiyete semptomlarımızın yoğunluğuna ve tatsızlığına tahammül edemeyiz, bu yüzden onlarla savaşırız veya onlardan kaçınmaya çalışırız. Ancak biraz rahat nefes aldığımızda bile, her zaman anksiyete veya paniğin geri dönmesini bekleriz.
Ne var ki anksiyetemizin ne zaman veya tetiklenip tetiklenmeyeceğini bilemeyiz. Beklenti anksiyetesine (anksiyete beklentisine) yol açan şey tam da bu belirsizliktir. Sürekli "tetikte" kalırız. Her an gelebilecek bir anksiyete veya panik atağına hazır olursak, bir şekilde onu engelleyebileceğimizi, kontrol edebileceğimizi veya bir şekilde yönetebileceğimizi umarız.
Fakat defalarca görüldüğü üzere, bu durum bizi her seferinde hazırlıksız yakalar ve adeta canımıza okur. Ardından anksiyetemizi kontrol edemediğimiz için öfke ve hayata kırıklığı, hayatımızın anksiyeteden bu kadar olumsuz etkilenmesi nedeniyle üzüntü ve iyileşebileceğimize dair çaresizlik hissederiz. Tek kelimeyle, anksiyetemizin yasını tutarız.
Belirsizliği hayatımızdan çıkarmak için giderek daha da çaresiz hale geliriz. Elimizden geldiğince çok şeyi kontrol etmek için çabalarız. İnancımız şudur: Eğer hayatımızdaki her şeyi kontrol edebilirsek, o zaman anksiyete sinsice yaklaşıp bizi hazırlıksız yakalayamaz.
Bedeli:
Ancak, kontrol etme ihtiyacı duyarak çok ağır bir bedel öderiz. Hayatın akışını kabul etme yeteneğimizi ve spontane (anlık/doğaçlama) olabilme becerimizi kaybederiz. Mizah duygumuzu yitiririz. En uç noktada, başkalarına veya dünyaya güvenme yeteneğimizi kaybedebiliriz.
Bu durum, kendimizi kontrolsüz, güvensiz veya anksiyete ile paniğe karşı kırılgan hissettiğimiz şeyleri giderek daha az yapabildiğimiz için dünyamızın küçülmesine neden olabilir. Araba sürmemizi, arkadaşlarla buluşmamızı, kalabalıklar arasında olmamızı ve hatta belki de sadece evden çıkmamızı engelleyebilir.
Gerçek
Hayat belirsizdir. Her zaman da öyle kalacaktır. Eğer hayatla ve dünyayla yeniden bağ kurmak istiyorsak, o zaman anksiyeteyi ve belirsizliği kabul etmeli ve kucaklamalıyız. Varoluşumuza renk ve heyecan katan şey tam da hayatın bu belirsizliğidir.
O olmadan ya da onu bastırırsak, hayatımızdaki neşeyi ve eğlenceyi kaybederiz. Hayatımız sıkıcı, monoton, öngörülebilir ve sınırlı hale gelir. Anksiyetemizi nasıl kontrol edeceğimiz veya onu nasıl çözeceğimiz hakkındaki düşünceler bizi tüketir.
Çözüm
Kontrolü serbest bırakmalı ve "bilmeme" halini kabul edip kucaklayarak, belirsizliğin tam ortasında hayatı yaşamalıyız. Korkularımızın temelsiz olduğunu, endişeli düşüncelerimizin birer yalan olduğunu ve aslında tehlikede olmadığımızı kendimize düzenli olarak hatırlatmamız yardımcı olur.
Bu duyguları ve fiziksel semptomları, onlar hakkında hiçbir şey yapmak zorunda kalmadan güvenle deneyimleyebiliriz. Nasıl hissettiğimize bakmaksızın ve işlerin kesin olarak nasıl sonuçlanacağını bilmeden hayatta ileriye doğru adımlar atabiliriz.
Eğer hayatımız küçük ve sınırlı hale geldiyse, o zaman ortaya çıkan tüm korkularla ve semptomlarla yüzleşip onlara izin verirken, aktivitelerimizi yavaşça genişletme cesaretini bulmalıyız.
Bunu yapmak, ilk başta anksiyete semptomlarına katlanmamızı ve nihayetinde anksiyete korkumuzu kaybetmemizi gerektirir.
Yazar
Carl James
Bu içerik ZihinHub editör ekibi tarafından hazırlanmıştır. Kaygı, kabul, iyileşme ve psikolojik esneklik üzerine destekleyici içerikler üretmeye odaklanır.
İlgili Diğer Makaleler
Benzer içeriklere de göz atabilirsin.
Anksiyete yolculuğu nasıl pozitiflik barındırır ki?!
Anksiyete romantize edilemeyecek kadar zor bir deneyimdir; çünkü insanı kendine karşı savaştırır ve en ilkel hayatta kalma içgüdülerine meydan okur. Ancak kaçma dürtüsüne rağmen anda kalabilmek ve zayıf hissederken bile cesaret göstermek kişiyi dönüştürür. Bu sürecin asıl hediyesi anksiyetenin kendisi değil; onunla yüzleşirken inşa ettiğimiz öz-güven, içsel dayanıklılık ve bu zorluğu karşılama biçimimiz sayesinde dönüştüğümüz o dirençli insandır.
Sorun Semptomlarınız Değil, Onunla Kurduğunuz İlişki!
Semptomlarla savaşmak ve onlardan kaçınmak, sinir sistemine o hislerin tehlikeli olduğu kanıtını verir. İnsanı asıl tutsak eden semptomlar değil; gününü ve kararlarını onlara göre şekillendirerek hayatın direksiyonunu devretmesidir. İyileşme, semptomların bitmesini beklemekle olmaz. Denetim odağını geri alıp hisler odadayken bile yaşamaya devam ederek sinir sistemine korunacak bir tehdit olmadığını göstermek, bu kısır döngüyü kalıcı olarak kırar.
Otopilottan Seçime
Sürekli otopilotta olmak bizi sorgulanmamış alışkanlıkların kısır döngüsüne hapseder ve seçim özgürlüğümüzü unutturur. Günlük sıradan bir eylemi (örneğin bir kalemi almayı) normalden dört kat daha yavaş yapmak, dikkatimizi yeniden eğitmeyi sağlar. Eylemi yavaşlatmak, gözden kaçan his ve detayları görünür kılarak zihne esneklik kazandırır. Otopilot kalıplarını yakalamak, hayatımıza yön veren irade ve seçme gücünü bize yeniden kazandıran en önemli adımdır.