
Makale
Değerleriniz Hakkında Yazmanın Gücü
Değerlerimize göre yaşamak, başkalarının beklentileri yerine kendi seçtiğimiz ilkelerle hareket etmektir. Değerler hakkında yazmak, bu ilkeleri içselleştirmemizi sağlar. Egzersiz için aile, iş, sağlık gibi alanları önem ve uygulama düzeyine göre puanlayın. Puanı yüksek ama uygulaması düşük alanı seçip 10 dakika boyunca değerleriniz ve bu değerleri yansıtan eylemlerin nitelikleri üzerine yazın. Bu pratik, soyut fikirleri somut davranışlara dönüştürerek daha anlamlı bir yaşam sunar.

Değerleriniz Hakkında Yazmanın Gücü
Amacınızı Yeniden Keşfetmek ve Anlam Bulmak İçin Basit Bir Egzersiz
Gerçekten neyi önemsiyorsunuz? Bu, aldatıcı derecede basit bir sorudur ancak kendimiz için cevaplamayı sık sık ihmal ettiğimiz bir sorudur. Sonuç olarak, çabalarımızı ve enerjimizi hayattan gerçekten ne istediğimizle tam olarak örtüşmeyen görevlere odaklama eğiliminde oluruz. Kısa vadeli ihtiyaçlarımıza göre hareket ederiz (bu sırada uzun vadeli hedeflerimizi bile sabote ediyor olabiliriz) veya başkalarının beklentilerini takip ederiz; bunların kendi çıkarımıza olup olmadığını gerçekten sorgulamayız. Yapmamız "gereken" şeylere odaklanabilir, bir angaryadan diğerine koşabilir ve kendimizi sonsuz bir döngüye giren bir hamster çarkında kapana kısılmış gibi hissedebiliriz.
Değerlerimize göre yaşamak bir alternatif sunar. Başkalarının standartlarına körü körüne uymaya çalışmak yerine, değer çalışması bizden kendi hayat yolculuğumuzun sorumluluğunu almamızı ister. Hayatta neyin önemli olduğunu seçtiğimizde, başarı için derinlemesine kişisel bir ölçüt oluştururuz.
Dünyaya sevgi katmayı önemsiyor muyuz? Doğayı takdir etmek ve korumak hakkında mı? Güzellik yaratmak hakkında mı? Kültürel, ailesel ve bilgelik geleneklerimizin en iyileri bize rehberlik edebilir, ancak nihayetinde gerçekten yürekten yapılan seçimler "çıplak ve rüzgarda" (kendi başımıza) yapmamız gereken seçimlerdir.
Bu tür seçimler yaparak, sadece hayata motivasyonla katılım sağlama ve sonuna kadar götürme olasılığımız artmakla kalmaz, aynı zamanda bizi yukarı kaldıran yolculuklara daha fazla dikkat, özen ve enerji getiririz. Değerler; şükran ve takdir gibi sosyal açıdan olumlu duygular ve başkalarının hayatlarında anlamlı bir fark yarattığımız hissini inşa etmemize yardımcı olur. Ve basit bir egzersizin, bu değerlerin neler olabileceğini damıtmada özellikle etkili olduğu gösterilmiştir.
Araştırmalar, değerleriniz hakkında yazmanın, eylemleriniz ve zihinsel sağlığınız üzerinde, değerleri sadece bir listeden seçmekten veya onları birkaç kelimeyle ifade etmekten çok daha önemli bir etkisi olduğunu göstermiştir. Onlar hakkında yazarak, savunmacı bir tepki verme veya değerlerin formülleşmesine izin verme olasılığınız azalır. Hayatınızda nasıl etkili değişiklikler yapabileceğinizi öneren bilgilere daha açık hale gelme olasılığınız artar.
Eğer bu kulağa vaaz veriyormuş gibi geliyorsa, lütfen ondan her türlü "gereklilik" (meli-malı) duygusunu çıkarın. Herhangi birinden parmak sallanmasına ihtiyacınız olmadığı gibi benden de buna ihtiyacınız yok, kendinizden de. Değer çalışmasını savunuyorum çünkü bilim, kültürel geleneklerimizin en iyileri ve kendi yaşam deneyimlerimiz gösteriyor ki; değer seçimleri bütünümüzden, psikolojik olarak açık ve farkında bir duruştan yapıldığında hayatımız iyileşiyor. Biz sadece bu şekilde tasarlandık.
Amacınızı ve Anlamınızı Keşfetmek İçin Basit Bir Egzersiz
Birazdan sizden değerleriniz hakkında yazmanızı isteyeceğim. Ancak bunu yapmadan önce, lütfen bir sayfa kağıt alın ve aşağıdaki yaşam alanlarını yazın:
Yakın İlişkiler
Aile
Arkadaşlar
Toplum
Çevre
İş
Eğitim
Rekreasyon (Eğlence/Dinlence)
Maneviyat
Fiziksel Sağlık
Ardından, bu yaşam alanlarının her birini 1 (= önemli değil) ile 10 (= çok önemli) arasında bir ölçekte derecelendirmenizi istiyorum. Bunun başkaları için ne kadar önemli olabileceğiyle değil, şu anda kişisel olarak sizin için ne kadar önemli olduğuyla ilgili olduğunu unutmayın. Burada doğru ya da yanlış cevap yoktur; sadece siz karar verirsiniz.
Bunu yaptınız mı? Harika! O halde bu alanların her birini bir kez daha 1'den 10'a kadar derecelendirin, ancak bu sefer her bir alanda eylemlerinizin değerlerinizle ne kadar tutarlı olduğu açısından derecelendirin. Örneğin, Fiziksel Sağlıkta bir "3", çok fazla abur cubur yediğinizi ve nadiren egzersiz yaptığınızı gösterebilir; Ailedeki bir "8" ise çocuklarınız için çok çaba sarf ettiğinizi gösterebilir.
Her bir alanı ikinci kez derecelendirdikten sonra cevaplarınıza bir göz atın. Özellikle yüksek öneme (8 ile 10 arası bir puan) ve nispeten düşük tutarlılık puanlarına (6 veya daha az) sahip alanlar ilginçtir. Bunlar açık sorun alanlarıdır ve ilk değer çalışmanızı bunlardan herhangi biriyle yapmanızı öneririm.
İşte asıl göreviniz geliyor: Başka bir kağıt alın, bir yaşam alanı seçin ve ardından bu alandaki en derin değerleriniz hakkında on dakika boyunca yazın. Bunu gerçekten yapın – on dakika çok uzun bir süre değil! Bunu yaparken lütfen şu soruları göz önünde bulundurun:
Bu alanda neyi önemsiyorsunuz?
Bu alanda önemsediğinizi içsel olarak yansıtan ne yapmak istiyorsunuz?
Hayatınızın hangi döneminde bu değer önemli oldu?
Hayatınızda bu tür değerleri ortaya koyan kahramanlar kimlerdir ve onlar sizin için ne ifade ediyor?
Başkaları bu değerin peşinden gittiğinde veya gitmediğinde hayatınızda neler gördünüz?
Bu değeri ne zaman ihlal ettiniz ve bu pahalıya mal oldu mu?
Bu değeri hayatınızda daha fazla ortaya koymak için ne yapabilirsiniz?
Yazınızı, yaşamak istediğiniz şekliyle hayatınızın niteliklerine —yaptığınız iş için içsel önem taşıdığını düşündüğünüz niteliklere— odaklamaya çalışın.
Eğer hayattan veya başkalarından ne istediğinize dair bir dilek listesi yazıyormuşsunuz gibi hissettirmeye başlarsa, ortaya koymak istediğiniz eylemlerin niteliklerini tanımlayarak yazınızı yeniden yönlendirin. Başka bir şey düşünemiyorsanız, yeni bir şey ortaya çıkana kadar kafanızda ne belirirse onu yazmaya devam edin (aynı şeyi tekrar tekrar yazsanız bile).
En az on dakika boyunca yazana kadar okumaya devam etmeyin. Bu konuda bana güvenin. Sadece yapın.
Tamam, şimdi yazdıklarınızı okuyun ve seçtiğiniz alanda ne yapmak istediğinize dair birkaç örnek damıtıp damıtamayacağınıza bakın. Gerçek davranışlardan bahsediyorum. Bu yaşam alanında önemsediğiniz şeylerle sizi daha yakın bir uyuma getirecek en az üç eylem adı verebilir misiniz?
Ardından, eylemlerinizde ortaya koymak istediğiniz niteliklerin geçtiği yerlere bakın ve bu nitelikleri not edip edemeyeceğinize bakın. Şeyleri sevgiyle, özenle, yaratıcı bir şekilde, merakla, şefkatle, saygıyla, açıkça, neşeyle, çalışkanlıkla, sağlıklı bir şekilde, maceracı bir şekilde, düşünceli bir şekilde, adil bir şekilde, destekleyici bir şekilde, bilgili bir şekilde, huzurla, mizahla, basitçe, dürüstçe, manevi bir şekilde, adilce, yardımseverce, geleneksel olarak, güvenilir bir şekilde vb. yapmak istiyor olabilirsiniz.
Yazdıklarınızı okurken, sizin için en çok öne çıkan nitelikleri not edin. Bu sadece bir tane olabilir veya birkaç tane olabilir. Eğer birden fazla nitelik ortaya çıkarsa, bunların özünü üç veya dört kelimeyle yakalayıp yakalayamayacağınıza bakın. Bunlar değer seçimleri için sözel işaret levhalarıdır ve onları not etmek istersiniz.
Değerler, ancak onlara büründüğünüzde ve eylemlerinize rehberlik etmelerine izin verdiğinizde gerçekten önemlidir. Yaklaşan bir aile etkinliğinde nasıl görünmek istiyorsunuz? Bir iş sunumunda? Çocuklarınızın okul müsameresinde? Ya da köpeğinizi gezdirirken? Alçakgönüllülükle değerlerin rehberiniz olmasına izin verin. Gerçekten önemsediğiniz şeylere göre yaşamak her zaman kolay olmayacaktır, ancak daha açık ve farkında olmayı öğrenmekle birleştiğinde, değer temelli bir yaşam size daha fazla doyum, anlam ve iyi yaşanmış bir hayat sürdüğünüz konusunda daha derin bir his getirecektir.
Yazar
Steven C. Hayes, PhD
Bu içerik ZihinHub editör ekibi tarafından hazırlanmıştır. Kaygı, kabul, iyileşme ve psikolojik esneklik üzerine destekleyici içerikler üretmeye odaklanır.
İlgili Diğer Makaleler
Benzer içeriklere de göz atabilirsin.

"Doğru Şekilde İzin Veriyor muyum?" Tuzağı: İyileşmeyi Performansa Dönüştürmek
İyileşme araçlarını birer performans testine ve gizli kontrol davranışına dönüştürmek en sık düşülen sinsi tuzaktır. "Geçti mi?", "Doğru yapıyor muyum?" diye denetleyen o içsel mekanizmayı fark ettiğinizde onunla savaşmayı bırakın. İzin vermek, semptomu silmek için değil; onun bir blöf olduğunu ve hayata devam etmeye engel olmadığını görmektir. Mükemmel olmanıza gerek yok. O fırtınalı hisle sadece bir dakika bile kalma niyetiniz ve esnek girişiminiz en büyük başarıdır.

Kaygı Bozukluğunda Gizli Oyuncu: Aciliyet Hissi
Anksiyetedeki "aciliyet" hissi, ortada gerçek bir tehlike yokken beliren hatalı bir alarmdır. Zihnin "hemen rahatla" baskısıyla internette belirti araması veya güvence istemesi kaygıyı besler. ACT'e göre iyileşme, "Önce rahatla, sonra yaşarsın" illüzyonunu bırakıp rahatsızlığa rağmen hayata devam etmektir. Gün içinde "Bu gerçekten acil mi, yoksa öyle mi hissettiriyor?" diye sorup dürtü ile eylem arasına küçük duraklamalar koymak, beyne bu hisse tepki vermeme esnekliğini öğretir.

Anksiyete Kaçınmasının ve Hüsnükuruntunun (Zihni Avutmanın) Ötesinde
Anksiyete riski abartır, başa çıkma gücünü hafife alır. Döngüyü kırmak için kaçınmak yerine korkunun paketini açmalıyız. En kötü "ya şöyle olursa" senaryosu yerine daha olası "başka ne olabilir" sorusuna odaklanmak ve korkuyu bilgi kontrolünden geçirmek direksiyonu geri almamızı sağlar. Kaçınmayı bırakıp hayalimizde bile olsa duruma küçük adımlarla yaklaşmak beyni yeniden yapılandırır. Dur, nefes al ve ver. Omuzların düştüğünde hazırlıklı olmak korkmaktan her zaman daha iyidir.