
Makale
Benim Durumum Farklı!
Tıbbi teşhisler semptomlara ne ad verileceğini söyler; ancak bedenin neden alarm verdiğini açıklamakta yetersiz kalır. CFS, IBS, MCAS veya kronik ağrı gibi farklı etiketlerin altında aynı süreç yatar: Koruma modunda sıkışmış tek bir sinir sistemi. İyileşme, her bir semptomu (su birikintisini) ayrı ayrı kovalamakla değil; duyarsızlaştırma ilkeleriyle sinir sistemine güvende olduğunu gösteren yeni deneyimler sunarak bu koruma döngüsünü tersine çevirmekle gerçekleşir.

Benim Durumum Farklı!
"Shaan, bu harika. Ama bu benim durumum için de geçerli mi..."
Bana her hafta bu mesaj geliyor.
Kronik Yorgunluk Sendromu (CFS).
Mast Hücre Aktivasyon Sendromu (MCAS).
Kronik ağrı.
İrritabl Bağırsak Sendromu (IBS).
Depresyon.
Uzamış COVID (Long COVID).
Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu (POTS).
Vestibüler sorunlar.
Liste büyümeye devam ediyor. Ancak altındaki soru hiç değişmiyor:
"Bu benim için de geçerli mi, yoksa ben bir istisna mıyım?"
Buna dikkatle cevap vermek istiyorum, çünkü kafa karışıklığının çoğu insanın asla bakmadığı bir yerde başladığını düşünüyorum.
Bedeninize, bir doktorun bedeninize baktığı gözle bakıyorsunuz.
Ve bu çok mantıklı. Çünkü size şimdiye kadar verilen tek mercek bu oldu.
Doktorlar semptomları alır, onları gruplandırır, bilinen bir kalıpla eşleştirir ve o kalıba bir isim verirler. Bu bir teşhistir; yani semptomlara, belirtilere, geçmişe ve bazen de testlere dayanarak bir hastalığın veya durumun tanımlanmasıdır.
Bu tıp için kullanışlıdır. Ancak iyileşme süreci için kafa karıştırıcıdır.
Çünkü bir kez bir teşhisin içine girdiğinizde, her semptom o tek şeyin bir kanıtı haline gelir. Halsizlik Kronik Yorgunluk Sendromu'na aittir. Kızarmalar ve reaksiyonlar MCAS'a aittir. Ağırlık hissi depresyona aittir. Çarpıntı ve panik ataklar anksiyeteye aittir.
Dört etiket. Dört uzman. Dört tedavi planı.
Ve tüm bunların altında oturan, hâlâ koruma modunda sıkışıp kalmış, asıl ihtiyacı olan ilgiye hiç ulaşamamış tek bir sinir sistemi.
Bunu söylerken teşhisinizin yanlış olduğunu söylemiyorum.
Gerçek olmadığını da söylemiyorum.
Ve kesinlikle doktorunuza gitmeyi bırakmanızı söylemiyorum.
Size söylediğim şey şu: Bir teşhis, "Buna ne ad veriyoruz?" sorusunu yanıtlar.
"Bedenim neden hâlâ bunu yapmaya devam ediyor?" sorusunu ise nadiren yanıtlar.
İşte bu ikinci soru, transdiyagnostik (teşhisler üstü) olan sorudur.
Transdiyagnostik kelimesi; etiketlerin altına bakarak hepsinde kendini göstermeye devam eden ortak süreci bulmak anlamına gelir.
Kronik yorgunluğun, kronik ağrının, MCAS'ın, IBS'nin, depresyonun, baş dönmesinin ve paniğin altına baktığınızda her defasında aynı şeyi bulursunuz:
İşlerin güvende olmadığına karar vermiş ve buna göre davranan bir sinir sistemi.
Farklı çıktılar. Aynı koruyucu durum.
Çatısında sızıntı olan bir evi düşünün. Mutfakta su belirir. Sonra koridorda. Sonra yatak odasındaki dolapta. Her birine bir ad verebilirsiniz. Mutfak Birikintisi Sendromu. Koridor Damlama Bozukluğu. Ve doğru söylemiş olursunuz. Ayrıca yaklaşık bir saat boyunca da kuru kalırsınız.
Çoğu insanın hayatından yılları yaktığı yer işte burasıdır. Su birikintilerini kovalamak. Paspas atmakta gerçekten ama gerçekten çok ustalaşmak.
İşte üzerinizdeki baskıyı hafifletecek kısım geliyor:
Dört farklı durumu birden çözmek zorunda değilsiniz. Sinir sistemini duyarsızlaştırma ilkelerini öğrenmek zorundasınız.
Bu programdan doktorlar, terapistler ve profesörler geçti. Tıbbi teşhis modelini benim asla anlayamayacağım kadar iyi anlayan insanlar. Ve onlar için süreci hareket ettiren şey, etiket hakkında daha fazla bilgi edinmek olmadı.
Süreç, sinir sistemlerine, artık onları korumaya ihtiyaç duymayı bırakana kadar tekrar tekrar farklı bir deneyim sunmakla değişti.
Sinir sistemi iyileşmesi tam olarak budur.
Ve ona hangi teşhis adını verdiğinizi umursamaz.
Yani hayır, muhtemelen bir istisna değilsiniz.
Mesele teşhisinizin gerçek olup olmaması değildir.
Mesele, birinin size bu döngüyü tersine çevirmeyi öğretip öğretmediğidir.
Eğer kimse öğretmediyse, bu bir çıkmaz sokak değildir. Bu sadece henüz açılmamış bir kapıdır.
Yazar
Shaan Kassam
Bu içerik ZihinHub editör ekibi tarafından hazırlanmıştır. Kaygı, kabul, iyileşme ve psikolojik esneklik üzerine destekleyici içerikler üretmeye odaklanır.
İlgili Diğer Makaleler
Benzer içeriklere de göz atabilirsin.

Anksiyete yolculuğu nasıl pozitiflik barındırır ki?!
Anksiyete romantize edilemeyecek kadar zor bir deneyimdir; çünkü insanı kendine karşı savaştırır ve en ilkel hayatta kalma içgüdülerine meydan okur. Ancak kaçma dürtüsüne rağmen anda kalabilmek ve zayıf hissederken bile cesaret göstermek kişiyi dönüştürür. Bu sürecin asıl hediyesi anksiyetenin kendisi değil; onunla yüzleşirken inşa ettiğimiz öz-güven, içsel dayanıklılık ve bu zorluğu karşılama biçimimiz sayesinde dönüştüğümüz o dirençli insandır.

Sorun Semptomlarınız Değil, Onunla Kurduğunuz İlişki!
Semptomlarla savaşmak ve onlardan kaçınmak, sinir sistemine o hislerin tehlikeli olduğu kanıtını verir. İnsanı asıl tutsak eden semptomlar değil; gününü ve kararlarını onlara göre şekillendirerek hayatın direksiyonunu devretmesidir. İyileşme, semptomların bitmesini beklemekle olmaz. Denetim odağını geri alıp hisler odadayken bile yaşamaya devam ederek sinir sistemine korunacak bir tehdit olmadığını göstermek, bu kısır döngüyü kalıcı olarak kırar.

Otopilottan Seçime
Sürekli otopilotta olmak bizi sorgulanmamış alışkanlıkların kısır döngüsüne hapseder ve seçim özgürlüğümüzü unutturur. Günlük sıradan bir eylemi (örneğin bir kalemi almayı) normalden dört kat daha yavaş yapmak, dikkatimizi yeniden eğitmeyi sağlar. Eylemi yavaşlatmak, gözden kaçan his ve detayları görünür kılarak zihne esneklik kazandırır. Otopilot kalıplarını yakalamak, hayatımıza yön veren irade ve seçme gücünü bize yeniden kazandıran en önemli adımdır.